محمد رضا قمشه اى
69
مجموعة آثار آقا محمد رضا القمشه اى حكيم صهبا ( فارسى )
فنّ تقريبا از بين رفتند « مات العلم بموت اهله » . « 1 » » « آقا سيّد رضى مازندرانى لاريجانى و تلميذ او آقا محمّد رضا و برخى از تلاميذ آقا محمّد رضا . مثل آقا ميرزا هاشم از محقّقان و متفكّران صاحب نظر در تصوّف و عرفان مىباشند و آثار آنها شاهد بر تسلّط آنها بمسائل عرفانى است . اين أعاظم چون در حكمت نظرى ترجيح بر قدما دارند ، در تدوين مبانى عرفا و تنظيم و ترتيب مبانى كشفى ، مردمانى شايسته و قابل توجّه مىباشند و در سر و صورت دادن بمسائل عرفانى مهارت خاصّى داشتهاند » . « 2 » « نسخهاى ( شرح فصوص الحكم ) كه آقا محمّد رضا قمشهاى آن را تدريس مىنموده و مدتها نزد آقا ميرزا هاشم گيلانى بوده تصحيح كرده است شايد نسخهء ( شرح فصوص الحكم ) آقا محمّد رضا صحيحتر از همهء نسخى است كه ما ، در ايران ديدهايم . . . نسخهء خطّى ديگرى داريم كه آقا مير شيرازى « آقا مير شهاب الدين نيريزى » آن را از روى نسخهء استاد خود آقا ميرزا محمّد رضا قمشهاى تصحيح نموده است . » « 3 » « مرحوم عارف ربّانى استاد مشايخنا العظام ، آقا ميرزا محمّد رضا اصفهانى ، در حواشى بر شواهد ربوبيه ، در جواب از اشكال وجود ذهنى و اينكه صور علميه از جواهر ، بايد جوهر باشد ، به همين طريق ، اين عويصه را حل نموده است . صور علميه باعتبار آن كه از تعيّنات و ظهورات و اظلال جوهر عقلانى هستند ، به حكم سرايت حكم اصل در فرع ، جوهرند ، اگر چه بوجود فرقى و تفصيلى قيام بنفس دارند . » « 4 » « مرحوم آقا محمّد رضا در حواشى بر تمهيد ، متعرّض اشكالات واردهء بر كتاب نشده است . ولى آقا مير شهاب نيريزى كه از أعاظم تلاميذ آقا محمّد رضا است ،
--> ( 1 ) - همان كتاب ، صص 57 ، 58 . ( 2 ) - همان كتاب ، صص 61 ، 62 . ( 3 ) - همان كتاب ، ص 88 . ( 4 ) - همان كتاب ، ص 180 .